Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı arasında ortak savunma amacıyla imzalanan Mekke Anlaşması’nın onaylanmasına dair yasa teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dışişleri Komisyonu’nda kabul edildi.
Komisyonda yapılan oturumda, Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Levent Gümrükçü yer aldı.
Büyükelçi Gümrükçü, ilgili Anlaşma hakkında milletvekillerinin sorularını yanıtladı.
Toplantıda gerçekleştirilen görüşmelerin ardından yasa teklifi Komisyon’da oylamaya sunuldu.
Teklif, yapılan oylama sonucunda TBMM Dışişleri Komisyonu’nda kabul edildi.
MEKKE ANLAŞMASI
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, tarafların egemenliklerini ve toprak bütünlüklerini koruma hedefi güden bir savunma anlaşmasıdır.
Ortak savunma prensibi nedeniyle ‘Müslüman NATO’su’ olarak da adlandırılan bu anlaşma; Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ı bir ittifak altında birleştiriyor.
16 maddeden oluşan anlaşmanın içerdiği önemli ilkeler aşağıda sıralanmaktadır:
-
Kolektif Savunma İlkesi: Taraflardan birine karşı gerçekleştirilen dış kaynaklı silahlı saldırı, tüm taraflara yönelik sayılır. BM Şartı’nın 51. Maddesi çerçevesinde meşru müdafaa hakkı kullanılarak, saldırıya maruz kalan tarafa askeri araçlar ve yetenekler de dahil olmak üzere derhal karşılıklı yardım sağlanır. Ulusal güvenlik tehditlerine ve her türlü terör faaliyetlerine karşı ortak operasyonel işbirliği yapılır.
-
Askeri Entegrasyon ve Lojistik: Birlikte çalışma yeteneğini güçlendirmek için personel değişimleri, ortak eğitimler ve tatbikatlar düzenlenir. Barış, savaş ve acil durumlarda taraflar arasında silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve teçhizatı kapsayan karşılıklı lojistik destek sağlanır.
-
Savunma Sanayi ve Ar-Ge: Karşılıklı mutabakat doğrultusunda savunma sanayiinde ortak teknoloji geliştirme, yenilikçi projeler, Ar-Ge çalışmaları, ortak üretim süreçleri ile uzman eğitimi ve deneyim paylaşımı teşvik edilir.
-
İstihbarat ve Bilgi Güvenliği: Güvenli yollarla istihbarat paylaşımı gerçekleştirilir. Gizli bilgiler “bilme gereği” ilkesine uygun olarak korunur; üçüncü şahıs devletler veya şirketlerle paylaşılamaz.
-
Kurumsal Yönetişim: Ortak savunmaya stratejik yön vermek amacıyla Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ve Genelkurmay Başkanlarından oluşan “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi” oluşturulur (yılda iki kez toplanır). Bu komite için merkezi Suudi Arabistan’da bulunan bir Sekreterya kurulacak; ilk Genel Sekreter ise Pakistan vatandaşı olacaktır. Yeni üyelerin kabulü çekirdek tarafların oy birliğiyle gerçekleşecektir.
-
Yürürlük, Değişiklik ve Çekilme: Süresiz geçerlilikte olan bu anlaşmada değişiklikler oy birliği ile yapılır. İhtilaflar müzakere yoluyla çözülür. Taraflar, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden 10 yıl sonra 3 ay önceden yazılı bildirimde bulunarak çekilebilir; ancak bu durum mevcut projeleri veya gizlilik yükümlülüklerini sona erdirmez. Metinler arasındaki yorum farklarında İngilizce versiyon esas alınacaktır.